Έδεσσα, 19 Ιουλίου 2025 – Σε μια κρίσιμη στιγμή για το μέλλον της, ο Δήμος Έδεσσας παρουσίασε σήμερα, μέσω δημόσιας διαβούλευσης, τα τρία εναλλακτικά σενάρια για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) της περιοχής. Πρόκειται για ένα έργο κομβικής σημασίας, το οποίο φιλοδοξεί να καθορίσει τις χωρικές και αναπτυξιακές κατευθύνσεις της Έδεσσας για τις επόμενες δεκαετίες, θέτοντας τις βάσεις για μια βιώσιμη ανάπτυξη και μια καλύτερη ποιότητα ζωής για τους κατοίκους. Η εκδήλωση, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, της μελετητικής ομάδας, φορείς και πολίτες, σηματοδότησε την έναρξη μιας περιόδου διαβούλευσης που καλεί όλους να συμβάλουν ενεργά στη διαμόρφωση του αυριανού προσώπου της πόλης. Προς το τέλος της παρουσίασης, η συζήτηση άναψε, με τους πολίτες να θέτουν καίρια ερωτήματα, αναδεικνύοντας τις ανησυχίες και τις προσδοκίες τους από αυτό το σημαντικό σχέδιο.
Το Όραμα: Ένα Σχέδιο που Ανοίγει Δρόμους, Όχι που Κλείνει
Η παρουσίαση ξεκίνησε με τον Δήμαρχο Έδεσσας να υπογραμμίζει τη θεμελιώδη σημασία του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου. «Είναι μια άκρως σημαντική δουλειά, η οποία χρήζει ιδιαίτερης προσοχής από όλους μας», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι οι επαγγελματίες του χώρου, όπως μηχανικοί και αρχιτέκτονες, αντιλαμβάνονται πλήρως το βάρος και την πολυπλοκότητα ενός τέτοιου εγχειρήματος. Ο κεντρικός στόχος, όπως διατυπώθηκε, είναι η δημιουργία ενός σχεδίου που θα προσφέρει ουσιαστικές αναπτυξιακές προοπτικές στην περιοχή. Μια βασική παράμετρος, που διαφοροποιεί το παρόν ΤΠΣ από προηγούμενες προσπάθειες, είναι η αποφυγή της «παράλυσης δραστηριοτήτων», ένα φαινόμενο που παρατηρήθηκε με τα παλαιότερα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ) και το οποίο, όπως επισημάνθηκε, «αναστέλλει την οικονομική ανάπτυξη του τόπου». Αυτή η προσέγγιση υποδηλώνει μια φιλοσοφία που εστιάζει στην άρση των εμποδίων και στην ενθάρρυνση της ανάπτυξης, αντί στην επιβολή περιορισμών που λειτουργούν ανασταλτικά.
Ο Δήμαρχος εξέφρασε την ικανοποίησή του για την παρουσία των εκπροσώπων των εταιρειών που εκπονούν τη μελέτη, καθώς και για τη συμμετοχή των πολιτών, αν και παραδέχτηκε ότι θα επιθυμούσε ακόμα μεγαλύτερη προσέλευση, ιδίως από ειδικούς του αντικειμένου. Ωστόσο, αναγνώρισε τις δυσκολίες που προκύπτουν από την ταχύτητα της διαδικασίας και το γεγονός ότι οι μελέτες εκπονούνται «μέσα στους θερινούς μήνες», παράγοντες που αποτελούν «ανασχετικό παράγοντα στο να έχουμε τη συμμετοχή που επιθυμούμε». Παρόλα αυτά, η αισιοδοξία ήταν διάχυτη, με την πεποίθηση ότι η αίθουσα εκπροσωπεί «διάφορα κομμάτια της κοινωνίας μας» και ότι η διαβούλευση θα είναι «εποικοδομητική». Ιδιαίτερη μνεία έγινε και στη συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και τον Νίκο Μπελαβίλα, ο οποίος είχε ενεργό ρόλο σε προηγούμενες διαβουλεύσεις και ομάδες εργασίας, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση των σεναρίων που παρουσιάστηκαν.
Οι Αρχιτέκτονες του Μέλλοντος: Η Μελετητική Ομάδα και οι Συνεργάτες
Τον λόγο στη συνέχεια έλαβε ο Γιώργος Ψακούμης, νόμιμος εκπρόσωπος της σύμπραξης των γραφείων μελετών που έχουν αναλάβει το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Έδεσσας. Η σύμπραξη αυτή αποτελείται από δύο καταξιωμένες εταιρείες στον χώρο των μελετών: την «Σαμαράς και Συνεργάτες Α.Ε.» και τη «Δίκτυο Α.Ε.». Ο κ. Ψακούμης ανακοίνωσε ότι την κύρια παρουσίαση των τριών αναπτυξιακών σεναρίων θα πραγματοποιήσει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, χωροτάκτης, πολεοδόμος μηχανικός και Συντονιστής της Ομάδας Μελέτης.
Επιπλέον, ο κ. Ψακούμης αναφέρθηκε στην στενή συνεργασία με την Επιτροπή Παραλαβής του έργου, η οποία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην παρακολούθηση και έγκριση της μελέτης. Η επιτροπή αυτή απαρτίζεται από σημαντικά πρόσωπα: τον Άκη Απόστολο Βασίλειο Αργυρό, εκπρόσωπο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ), την κυρία Μάρα Παπαθανασίου από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), και τον κύριο Τόδωρο Δανιλίδη, τεχνικό υπάλληλο του Δήμου Έδεσσας. Στην ομάδα εκπόνησης της στρατηγικής περιβαλλοντικής μελέτης συμμετέχουν επίσης η κυρία Μαρία Τσίτσι-Γεωλόγος, η κυρία Άχη Μαντούζα (αν και απούσα) και η κυρία Αυγή Μπινιά. Η πολυπλοκότητα του έργου απαιτεί μια διεπιστημονική προσέγγιση, και η σύνθεση της ομάδας αντικατοπτρίζει αυτή την ανάγκη, διασφαλίζοντας την κάλυψη όλων των απαραίτητων ειδικοτήτων.
Ο κ. Ψακούμης επανέλαβε τη σημασία της συμμετοχής των πολιτών, επισημαίνοντας ότι, παρόλο που η εκπροσώπηση στην αίθουσα ήταν ικανοποιητική, «ήταν καλύτερο να είναι περισσότερη». Διευκρίνισε ότι τα αναπτυξιακά σενάρια που παρουσιάζονται είναι στρατηγικού χαρακτήρα και ότι η λεπτομέλεια – δηλαδή η εξειδίκευση του σεναρίου που θα επιλεγεί – θα γίνει σε επόμενη φάση, η οποία θα έχει και περισσότερο χρόνο διαβούλευσης. Το γενικό σενάριο, ωστόσο, θα επιλεγεί τις επόμενες μέρες, καθιστώντας την παρούσα διαβούλευση εξαιρετικά κρίσιμη για τη χάραξη της γενικής κατεύθυνσης. Ο κ. Ψακούμης υπογράμμισε τη σημασία των απόψεων και των εισηγήσεων προς την ομάδα μελέτης, καθώς το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο θεσμοθετείται με Προεδρικό Διάταγμα και, μόλις εγκριθεί (με την ευχή «σχετικά γρήγορα μες στο επόμενο χρόνο, δύο χρόνια το πολύ»), «θα αλλάζει δύσκολα». Αυτή η επισήμανση υπογραμμίζει τον μακροπρόθεσμο χαρακτήρα και τη βαρύτητα των αποφάσεων που θα ληφθούν, καθιστώντας την κάθε συμβολή των πολιτών ανεκτίμητη.
Το Θεσμικό Πλαίσιο: Η Νομική Βάση του Σχεδιασμού
Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Συντονιστής της Ομάδας Μελέτης, ανέλαβε στη συνέχεια την παρουσίαση, εμβαθύνοντας στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει την εκπόνηση του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ). Εξήγησε ότι η μελέτη εκπονείται στα πλαίσια του Νόμου 4447 του 2016, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, και ειδικότερα του Άρθρου 7, το οποίο ορίζει με σαφήνεια το τι συνιστούν τα ΤΠΣ και ποιο είναι το αντικείμενό τους. Αυτή η νομική βάση διασφαλίζει τη νομιμότητα και τη δεσμευτικότητα των αποφάσεων που θα προκύψουν από το σχέδιο.
Σε εφαρμογή του νόμου, έχουν εκδοθεί τεχνικές προδιαγραφές με Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ 3545 του 2021). Αυτές οι προδιαγραφές είναι λεπτομερείς και καθορίζουν κάθε πτυχή της μελέτης: τη δομή της, τα περιεχόμενά της, τους χάρτες που πρέπει να περιλαμβάνει, το διάγραμμα ροής των διαδικασιών, καθώς και όλα τα γεωχωρικά δεδομένα που πρέπει να παραδοθούν. Επομένως, η εκπόνηση της κύριας μελέτης, η οποία είναι χωροταξική και πολεοδομική, ακολουθεί αυστηρά αυτές τις προδιαγραφές, διασφαλίζοντας την επιστημονική αρτιότητα και τη συμβατότητα με την εθνική νομοθεσία.
Ένα σημαντικό στοιχείο που ανέφερε ο κ. Παπακωνσταντίνου είναι η αναθεώρηση των πολεοδομικών σταθεροτύπων του 2004 με Υπουργική Απόφαση του 2024. Αυτά τα σταθερότυπα είναι κρίσιμα, καθώς καθορίζουν τις ανάγκες σε κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους (όπως πλατείες, πάρκα, σχολεία, κέντρα υγείας) με βάση τον πληθυσμό σχεδιασμού μιας περιοχής. Η αναθεώρηση αυτή αντανακλά τις σύγχρονες ανάγκες και τις αλλαγές στον τρόπο ζωής, επιτρέποντας έναν πιο ρεαλιστικό και λειτουργικό σχεδιασμό.
Πολύ βασικό είναι επίσης ότι στα πλαίσια της μελέτης γίνεται οριοθέτηση των οικισμών, η οποία περιλαμβάνει και την επανέγκριση των ορίων των ήδη οριοθετημένων οικισμών. Για τον σκοπό αυτό, έχει εκδοθεί Προεδρικό Διάταγμα του 2025, το οποίο καθορίζει τα κριτήρια και τη διαδικασία για την οριοθέτηση των οικισμών της χώρας κάτω των 2.000 κατοίκων. Πρόσφατα ψηφίστηκε και μια νομοθετική ρύθμιση που κάνει διαχωρισμό στους οικισμούς κάτω των 700 κατοίκων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των μικρότερων κοινοτήτων.
Όσον αφορά τις υποστηρικτικές μελέτες, για τη μελέτη γεωλογικής καταλληλότητας εφαρμόζονται οι προδιαγραφές του 2007, ενώ για τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) εφαρμόζεται η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) του 2006, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει. Αυτό διασφαλίζει ότι το σχέδιο θα λάβει υπόψη τις περιβαλλοντικές διαστάσεις και θα προωθήσει την αειφόρο ανάπτυξη.
Το Αντικείμενο της Μελέτης: Χωρικός Σχεδιασμός και Άμεση Εφαρμογή Χρήσεων Γης
Ο κ. Παπακωνσταντίνου επανήλθε στο αντικείμενο της μελέτης, τονίζοντας ότι είναι η σύνταξη του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, το οποίο θα ολοκληρωθεί με την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος. Ο στόχος είναι να καθοριστούν το χωρικό πρότυπο οργάνωσης και ανάπτυξης, οι χρήσεις γης, οι όροι δόμησης και κάθε άλλο μέτρο ή περιορισμός για την περιοχή μελέτης. Αυτό σημαίνει ότι το ΤΠΣ θα αποτελέσει τον «οδικό χάρτη» για το πώς θα αναπτυχθεί η Έδεσσα σε κάθε της πτυχή.
Ειδικότερα, θα καθοριστούν οι περιοχές που ορίζει ο Νόμος 4447, κάνοντας ένα διαχωρισμό σε σαφείς κατηγορίες:
-
Οικιστικές περιοχές: όπου θα καθοριστούν τα βασικά προγραμματικά μεγέθη (όπως ο πληθυσμός σχεδιασμού και οι ανάγκες σε κοινωφελείς χώρους) και τα όρια των πολεοδομικών ενοτήτων.
-
Περιοχές επιχειρηματικών και παραγωγικών δραστηριοτήτων: για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
-
Περιοχές προστασίας: όπως αρχαιολογικοί χώροι, δασικές εκτάσεις, προστατευόμενες περιοχές, με στόχο τη διατήρηση της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
-
Περιοχές ειδικού καθεστώτος: για ειδικές χρήσεις ή περιορισμούς.
-
Περιοχές ελέγχου χρήσεων γης: για τη ρύθμιση των δραστηριοτήτων σε συγκεκριμένες ζώνες.
Ένα πολύ βασικό σημείο που ανέδειξε ο κ. Παπακωνσταντίνου και το οποίο έχει άμεσες πρακτικές επιπτώσεις για τους πολίτες και τους επενδυτές, είναι η άμεση εφαρμογή των χρήσεων γης που θα οριστούν με το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο. Σε αντίθεση με τα παλιότερα ΓΠΣ, όπου οι χρήσεις γης έπρεπε να εναρμονιστούν με πολεοδομικές μελέτες κατώτερου επιπέδου, με το ΤΠΣ, «Την επόμενη μέρα που θα εγκριθεί το τοπικό πολεοδομικό σχέδιο θα ισχύουν οι χρήσεις γης. Θα μπορεί κάποιος να πάει στην πολεοδομία και να βγάλει άδεια με τις χρήσεις που προτείνει το [ΤΠΣ]». Αυτό σηματοδοτεί μια σημαντική απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και την αβεβαιότητα για τους πολίτες και τους επενδυτές.
Επιπλέον, το ΤΠΣ θα περιλαμβάνει τον καθορισμό και την ιεράρχηση του οδικού δικτύου (προσδιορισμός κεντρικών οδών, αρτηριών, συλλεκτηρίων), καθώς και τον σχεδιασμό για την πρόληψη και αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων (π.χ. φυσικές καταστροφές), ενισχύοντας την ανθεκτικότητα της περιοχής.
Η Διαδικασία της Διαβούλευσης: Συμμετοχή για ένα Κοινό Μέλλον
Η παρουσίαση των τριών εναλλακτικών σεναρίων χωρικής ανάπτυξης του Δήμου Έδεσσας είναι το πρώτο βήμα σε μια ευρύτερη διαδικασία διαβούλευσης. Αυτά τα σενάρια, τα οποία διαμορφώθηκαν από την ομάδα μελέτης μετά από ενδελεχή ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης, θα είναι ανοιχτά προς το κοινό για τις επόμενες πέντε ημέρες. Θα αναρτηθούν τόσο στην ιστοσελίδα του Δήμου όσο και στην ειδική πλατφόρμα που έχει δημιουργήσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Εκεί, «ο καθένας θα μπορεί να πει το σχόλιο του, να πει συμφωνώ, δεν συμφωνώ, ή θέλω κάτι διαφορετικό». Αυτή η προσέγγιση διασφαλίζει τη διαφάνεια και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων που αφορούν άμεσα τη ζωή τους.
Στη συνέχεια, όλα τα σχόλια και οι παρατηρήσεις που θα υποβληθούν θα ληφθούν υπόψη από την τριμελή επιτροπή και την ομάδα μελέτης, προκειμένου να διαμορφωθεί το επικρατέστερο σενάριο. Ο κ. Παπακωνσταντίνου διευκρίνισε ότι, αν και οι μελετητές έχουν ήδη αξιολογήσει τα σενάρια και έχουν προτείνει το δικό τους επικρατέστερο, η τελική επιλογή θα προκύψει από τη δημόσια διαβούλευση. Αυτό υπογραμμίζει τον συμμετοχικό χαρακτήρα της διαδικασίας και τη δέσμευση για ένα σχέδιο που θα αντανακλά τις ανάγκες και τις προσδοκίες της τοπικής κοινωνίας.
Η επιλογή του επικρατέστερου σεναρίου αποτελεί ένα στρατηγικό βήμα, καθώς αυτό θα εξειδικευτεί σε μεγάλη λεπτομέρεια σε επόμενη φάση, με συγκεκριμένες χρήσεις γης, δράσεις, επιχειρηματικές δραστηριότητες και οικιστική ανάπτυξη. Αυτό σημαίνει ότι οι γενικές κατευθύνσεις που θα επιλεγούν τώρα, θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις και ρυθμίσεις στο άμεσο μέλλον.
Ένα σημαντικό ζήτημα που τέθηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης αφορούσε τις προκλήσεις στην εμπλοκή της κοινότητας και τις προτεινόμενες λύσεις. Ένας ομιλητής αναφέρθηκε σε παλαιότερες δημόσιες συνελεύσεις για πολεοδομικά ζητήματα, σημειώνοντας ότι, ενώ ήταν αποτελεσματικές τότε, είναι δύσκολο να εφαρμοστούν τώρα. Προτάθηκε μια στοχευμένη εκστρατεία, ενδεχομένως με τη συμμετοχή του δήμου, με απλά φυλλάδια και την εμπλοκή τοπικών ομάδων συμφερόντων, ώστε να βοηθηθεί το κοινό να κατανοήσει και να αγκαλιάσει το σχέδιο. Αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για προσαρμοσμένες στρατηγικές επικοινωνίας, ώστε να διασφαλιστεί ότι όλοι οι πολίτες έχουν πρόσβαση στην πληροφορία και τη δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις τους.
Ερωτήματα από την Κοινωνία: Φωνές που Απαιτούν Απαντήσεις
Η ολοκλήρωση της αρχικής παρουσίασης άνοιξε τον διάλογο με το κοινό, όπου πολίτες έθεσαν καίρια ερωτήματα προς την ομάδα μελέτης και τους υπευθύνους του έργου. Αυτές οι ερωτήσεις αποτυπώνουν τους προβληματισμούς και τις προσδοκίες της τοπικής κοινωνίας από το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο.
Ένα από τα πρώτα και πιο θεμελιώδη ερωτήματα τέθηκε από τον Τάκο Δάσκαλο, ο οποίος ζήτησε διευκρινίσεις για τη διαδικασία επιλογής των σεναρίων: «Είπατε τρία σενάρια. Ποιος θα πρότεινε αυτά τα τρία σενάρια και είπατε όποιον θα επιλεγεί. Από ποιον θα επιλεγεί;» Αυτή η ερώτηση υπογράμμισε την ανάγκη για διαφάνεια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, καθώς οι πολίτες επιθυμούν να γνωρίζουν ποιος έχει την τελική αρμοδιότητα και με ποια κριτήρια θα γίνει η επιλογή του επικρατέστερου σεναρίου. Η απάντηση του κ. Παπακωνσταντίνου, ότι τα σενάρια διαμορφώθηκαν από την ομάδα μελέτης και ότι το επικρατέστερο θα διαμορφωθεί μετά τη συζήτηση και τα σχόλια που θα υποβληθούν στην πλατφόρμα, επιβεβαίωσε τον συμμετοχικό χαρακτήρα της διαδικασίας.
Στη συνέχεια, ο Στράτος Καφετζής έθιξε ένα άλλο σημαντικό θέμα, αναφορικά με την άμεση εφαρμογή των χρήσεων γης και τις πιθανές επιπτώσεις σε υφιστάμενες ιδιοκτησίες και δραστηριότητες. Αν και το ακριβές περιεχόμενο της ερώτησής του δεν έχει καταγραφεί πλήρως στο απόσπασμα, η φύση των πολεοδομικών σχεδίων γενικότερα υποδηλώνει προβληματισμούς σχετικά με:
-
Πιθανές αλλαγές στις χρήσεις γης σε συγκεκριμένες περιοχές και πώς αυτές θα επηρεάσουν υφιστάμενες επιχειρήσεις ή ιδιωτικές ιδιοκτησίες.
-
Επιδράσεις στους όρους δόμησης (π.χ. ύψος κτιρίων, κάλυψη οικοπέδων) και πώς αυτές θα επηρεάσουν μελλοντικές κατασκευές ή επεκτάσεις.
-
Τον χρόνο προσαρμογής σε τυχόν νέες ρυθμίσεις και τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν από τους πολίτες.
Η διαβούλευση αναμένεται να συνεχιστεί, με την πλατφόρμα για τα σχόλια να παραμένει ανοιχτή πέραν των αρχικών πέντε ημερών, επιτρέποντας σε οποιονδήποτε να παρέχει ανατροφοδότηση σχετικά με τις χρήσεις γης και τους όρους δόμησης. Ωστόσο, διευκρινίστηκε ότι συγκεκριμένα, λεπτομερή αιτήματα όπως «θέλω μια πλατεία εδώ» ή «θέλω ένα σχολείο εκεί» δεν αποτελούν το επίκεντρο αυτού του επιπέδου σχεδιασμού, ο οποίος είναι στρατηγικός και γενικός.
Συνοψίζοντας, η διαβούλευση για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Έδεσσας είναι μια κρίσιμη στιγμή για το μέλλον της περιοχής. Η διαδικασία είναι ανοιχτή, συμμετοχική και στοχεύει στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και αναπτυξιακού πλαισίου. Η ενεργός συμμετοχή των πολιτών και των φορέων, μέσα από ερωτήσεις και σχόλια, είναι ζωτικής σημασίας για να διασφαλιστεί ότι το σχέδιο που θα εγκριθεί θα ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες και προσδοκίες της τοπικής κοινωνίας, χαράσσοντας μια πορεία βιώσιμης ανάπτυξης για την Έδεσσα του αύριο. Το ΤΠΣ δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έγγραφο, αλλά ένα εργαλείο δημοκρατικού σχεδιασμού που θα διαμορφώσει την καθημερινότητα και τις προοπτικές των κατοίκων για τις επόμενες γενιές.