Πως εξαφανίστηκε η Αρχαία Σπάρτη;

Θησαυροί
της αρχαίας ελληνικής τέχνης καταστραφήκαν και λεηλατηθήκαν, όπως είναι
γνωστό, από ρωμαίους, φράγκους σταυροφόρους, από τον ενετό στρατηγό
Μοροζινι και από τον Άγγλο (Σκωτο για την ακρίβεια) Έλγιν.  

 

Εξίσου μεγάλη καταστροφή επήλθε από περιηγητές και απεσταλμένους
μουσείων, πανεπιστημίων και βασιλιάδων της Ευρώπης, που ηλθαν στην
Ελλάδα στους χρόνους της τουρκοκρατίας, για να αποθησαυρίσουν νομίσματα,
χειρόγραφα, επιγραφές και έργα τέχνης.

 

Όλους αυτούς υπέρβαλε σε απληστία και σε καταστροφές που
προκάλεσε στους προγονικούς θησαυρούς της Ελλάδας ο αββας Michel
Fourmont (1690/1746), απεσταλμένος του βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκου
IE’. Ο αββάς Fourmont ξεπερνάει και τον Έλγιν όσο αφορά στο βάναυσο
τρόπο της καταστροφής των μνημείων, που κυριολεκτικά αφάνισε, αλλά και
στον απίστευτο αριθμό των αρχαιοτήτων που κατάστρεψε.  

 

Στην προσπάθειά του να φανεί αρεστός στο βασιλιά του και να
εξασφαλίσει αποκλειστικά για εκείνον μονό το δικαίωμα της μελέτης και
της ερευνάς επιγραφών και μνημείων, μετά την καταγραφή τους επιδιδόταν
με, παρανοϊκή στην κυριολεξία, μανία στην καταστροφή τους επιχαίροντας
μάλιστα γι’ αυτήν. Ο Fourmont αναζήτησε επιγραφές στην Αθηνά, στη
Σαλαμίνα, στα Μέγαρα και στην Πελοπόννησο, οπού διείσδυσε ακόμη και στα
αγριότερα μέρη της Μάνης.

 

Ο ίδιος ομολογεί σε χειρόγραφο του, που σώζεται μαζί με το
ημερολόγιο του, ότι συγκέντρωσε πάνω από 1.500 επιγραφές στην περιήγηση
του το 1729 στην Ελλάδα. Σε επιστολή του προς τον κόμη Maurepas, o
Fourmont καυχιέται ότι κατέστρεψε(!) τις επιγραφές, για να μην
αντιγραφούν από μελλοντικό περιηγητή!!! (…)(…)  

 

Όσα γραφεί ο fourmont για την καταστροφή που έκανε στη Σπαρτή
εξηγούν και τη σπανιότητα των αρχαιοτήτων σήμερα στη φημισμένη πόλη.

 

Σημειώνει λοιπόν ο αββας τα εξής απίστευτα: “επί 30 μέρες
και πλέον 30, 40 και 60 εργάτες εκθεμελιώνουν, καταστρέφουν, εξαφανίζουν
την πόλη της Σπάρτης. Μου υπολείπονται 4 μονό πύργοι να καταστρέψω…
Προς το παρόν ασχολούμαι με την καταστροφή των τελευταίων αρχαιοτήτων
της Σπάρτης. Καταλαβαίνετε (αποτείνεται στο Maurepas) τι χαρά
δοκιμάζω(!).

 

Αλλά να η Μαντινεία, η Στυμφαλία, η Τεγέα και ιδιαίτερα η
Νεμέα και η Ολυμπία αξίζουν την εκ βάθους εκθεμελίωση. (!!!!!!!!!)Έκανα
πολλές πορείες αναζητώντας αρχαίες πόλεις αυτής της χωράς και έχω
καταστρέψει μερικές. Ανάμεσα τους την Τροιζηνα, την Ερμιόνη, την Τύρινθα
(tyrins στο χειρόγραφο αντί tiryns), τη μισή ακρόπολη του Άργους, τη
Φλιασιά, το φενέο…  

 

Εισέδυσα στη Μάνη.Εδώ και έξι εβδομάδες ασχολούμαι με την
ολοκληρωτική καταστροφή της Σπάρτης! Γκρεμίζοντας τα τείχη, τους ναούς
της, μην αφήνοντας πέτρα στην πέτρα θα κάνω και την τοποθεσία της
άγνωστη στο μέλλον, για να την ξανακάνω εγώ γνωστή. Έτσι θα δοξάσω το
ταξίδι μου. Δεν είναι αυτό κάτι;”.

 

 

Και πιο κάτω: “η Σπάρτη είναι η πέμπτη πόλη που κάτεσκαψα.
Ασχολούμαι τώρα με την καταστροφή των βαθύτερων θεμελίων του ναού του
Αμυκλαίου Απόλλωνα. Θα κατέστρεφα και άλλους αρχαίους τόπους το ίδιο
εύκολα, αν με άφηναν. Τον πύργο τον γκρέμισα ολοκληρωτικά.”

 

Για την Τροιζήνα αναφέρει: “γκρέμισα ότι απέμεινε από τα οχυρά και
τους ναούς της.”. Και με απίστευτη αφέλεια ομολογεί: “από τους
περιηγητές που προηγήθηκαν δεν θυμάμαι να τόλμησε κανείς να κατεδαφίσει
πύργους και άλλα μεγάλα κτίρια!”.

 

Παρανοϊκός; ημιμαθής; φανατικός εχθρός του αρχαίου πνεύματος; δεν
ξέρει κανείς την ακριβή απάντηση. Ίσως λίγο από όλα.Το βέβαιο ωστόσο
είναι πως η καταστροφή που προκάλεσε είναι κολοσσιαία και σ’ αυτήν
οφείλεται η εξαφάνιση της αρχαίας Σπάρτης, της Τροιζήνας και της
Ερμιόνης.

 

Σύμφωνα με τα στοιχεία, που ο ίδιος δίνει, μόνο στη Σπάρτη
πλήρωσε 1.200 ημερομίσθια για το γκρέμισμα των μνημείων και των κτιρίων
που σώζονταν ακόμη. Ανατριχιάζει κανείς με τη σκέψη ότι θα μπορούσε ο
Fourmont να μεταφέρει το βαρβαρικό μένος στην Ολυμπία, που την επίσκεψη
της μάλιστα είχε προγραμματίσει. Αλλά ανακλήθηκε, ευτυχώς, στη Γαλλία
λίγο αργότερα. (…)

 

περιοδικο “αρχαιολογια”, τευχος 9, αυγουστος 1983, σελιδες 93-94.

 

 afriksos.blogspot