Το νέο Σχέδιο για το Ευρωπαϊκό Σιδηροδρομικό Δίκτυο Υψηλής Ταχύτητας και το Επενδυτικό Σχέδιο για τις Βιώσιμες Μεταφορές (STIP), που παρουσίασαν ο Επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας και ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ραφαέλε Φίτο, αποτελούν μια μεγάλη ευκαιρία για την Ελλάδα να αποκτήσει ένα σύγχρονο και ασφαλές σιδηροδρομικό δίκτυο, σύμφωνα με τον κ. Τζιτζικώστα.
Το Σχέδιο, με ορίζοντα το 2040, στοχεύει στην ενίσχυση των σιδηροδρομικών συνδέσεων υψηλής ταχύτητας (άνω των 200 χλμ./ώρα) σε όλη την Ε.Ε., επιφέροντας σημαντικά κοινωνικά οφέλη και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα.
Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο και οι Τέσσερις Πυλώνες
Το Σχέδιο για το Ευρωπαϊκό Σιδηροδρομικό Δίκτυο Υψηλής Ταχύτητας βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες:
- Υποδομές (Χρηματοδότηση):
- Απαιτούνται 550 δισ. ευρώ για την ολοκλήρωση του δικτύου, το οποίο προβλέπεται να αποφέρει 200 δισ. ευρώ σε πρόσθετα κοινωνικά οφέλη.
- Θα ακολουθηθεί ειδική στρατηγική χρηματοδότησης, ενώ δίνεται έμφαση στην κοινή ψηφιακή υποδομή, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Διαχείρισης της Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας (ERTMS), για ασφάλεια και διαλειτουργικότητα.
- Παράδειγμα Ελλάδας: Στόχος είναι η σύνδεση Αθήνας – Σόφιας να πραγματοποιείται σε 6 ώρες έως το 2035 (από 14 ώρες σήμερα).
- Λογισμικό: Νομοθεσία για τη βελτίωση των διασυνοριακών συστημάτων έκδοσης εισιτηρίων και κρατήσεων, διευκολύνοντας τους επιβάτες.
- Προμήθειες υλικού: Επανεξέταση των κανόνων δημοσίων συμβάσεων για την ενθάρρυνση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας να παράγει πιο τυποποιημένα τρένα υψηλής ταχύτητας, μειώνοντας το κόστος και τον χρόνο παραγωγής.
- Διακυβέρνηση: Ενίσχυση του συντονιστικού ρόλου της ΕΕ και αναβάθμιση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Αρχής Σιδηροδρόμων (ERA).
Επενδυτικό Σχέδιο για τις Βιώσιμες Μεταφορές (STIP)
Το STIP επικεντρώνεται στην τόνωση επενδύσεων σε ανανεώσιμα καύσιμα και καύσιμα χαμηλών εκπομπών άνθρακα για τις αερομεταφορές και τη ναυτιλία, με στόχο την παραγωγή περίπου 20 εκατομμυρίων τόνων βιώσιμων καυσίμων έως το 2035.
- Απαιτούνται 100 δισ. ευρώ για επενδύσεις έως το 2035.
- Κινητοποιούνται πόροι από τα τρέχοντα χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ (τουλάχιστον 2,9 δισ. ευρώ) και δρομολογείται το πιλοτικό έργο eSAF Early Movers Coalition (τουλάχιστον 500 εκατ. ευρώ) για συνθετικά καύσιμα.
Η Σιδηροδρομική Σύνδεση Έδεσσας-Θεσσαλονίκης μέσω Γιαννιτσών: Χρηματοδοτικό Εργαλείο
Αν και το δημοσίευμα εστιάζει κυρίως στα οφέλη για τον ελληνικό σιδηρόδρομο γενικότερα (αποκατάσταση ζημιών, εκσυγχρονισμός άξονα Βορρά-Νότου) και στους αυξημένους προϋπολογισμούς ευρωπαϊκών μηχανισμών (CEF, ΕΣΠΑ Υποδομών και Μεταφορών) για την προσέλκυση χρηματοδότησης, δεν γίνεται άμεση αναφορά σε συγκεκριμένο σιδηροδρομικό έργο για τη σύνδεση Έδεσσας-Θεσσαλονίκης μέσω Γιαννιτσών.
Ωστόσο, το νέο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σχεδίου και του STIP, καθώς και η έμφαση του κ. Τζιτζικώστα στη στήριξη της Ελλάδας για ασφαλή, γρήγορα και πλήρως συνδεδεμένα δίκτυα, καθιστούν τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς (CEF, ΕΣΠΑ και ιδιωτική χρηματοδότηση μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα – ΣΔΙΤ) σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία για την υλοποίηση τέτοιων περιφερειακών έργων.
- Σημείωση: Σύμφωνα με πρόσφατες αναζητήσεις (όπως φαίνεται στα αποτελέσματα αναζήτησης), η σύνδεση Θεσσαλονίκη – Έδεσσα (Μαυροβούνι – Έδεσσα, Παράκαμψη Γιαννιτσών, Παράκαμψη Χαλκηδόνας) προχωρά ως οδικό έργο μέσω ΣΔΙΤ, με προϋπολογισμό 445 εκατ. ευρώ, το οποίο αναμένεται να μειώσει σημαντικά τον χρόνο ταξιδιού και να διευκολύνει τη σύνδεση με τον σιδηροδρομικό σταθμό και το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.
Η προέκταση του προαστιακού σιδηροδρόμου από τη Θεσσαλονίκη προς τον Νομό Πέλλας (όπου βρίσκονται τα Γιαννιτσά και η Έδεσσα) έχει τεθεί ως αίτημα στον Επίτροπο Τζιτζικώστα και άλλους αρμόδιους φορείς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για σιδηροδρομική σύνδεση της περιοχής. **** Η χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Σχεδίου και του CEF (Connecting Europe Facility), σε συνδυασμό με το Ελληνικό ΕΣΠΑ, αποτελούν τον πρωταρχικό μηχανισμό για τη χρηματοδότηση τέτοιων σιδηροδρομικών υποδομών στην Ελλάδα.
