ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΒΟΜΒΑ: «Κάθε πέρσι και καλύτερα»! – Η Πέλλα και η Κεντρική Μακεδονία «Λιώνουν» στον χάρτη της Υπογεννητικότητας

Ρεπορτάζ: Μίλτος Παπαδημητρίου 

Το Καμπανάκι Που Δεν Σταματά Να Χτυπά

Το κλισέ «Κάθε πέρυσι και καλύτερα» αποκτά μια τραγική διάσταση όταν αφορά το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας. Μια πραγματική «βόμβα» που, χρόνο με τον χρόνο, απειλεί όχι μόνο την οικονομική βιωσιμότητα αλλά και τον κοινωνικό ιστό της Ελλάδας. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τις γεννήσεις το 2024 που δόθηκαν χθες στη δημοσιότητα είναι κάτι παραπάνω από απογοητευτικά: κρούουν για μία ακόμη φορά τον κώδωνα του κινδύνου, βρίσκοντας την Πολιτεία ανήμπορη να αναχαιτίσει την φθίνουσα πορεία του πληθυσμού.

Το αρνητικό ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων έχει μετατραπεί σε διαχρονική πληγή, με τον πληθυσμό της χώρας να μειώνεται πέρυσι κατά 58.449 άτομα! Η συνεχιζόμενη υπογεννητικότητα επιτάσσει την άμεση λήψη μέτρων, την ώρα που οι νέοι φοβούνται να κάνουν παιδιά λόγω οικονομικής δυσπραγίας, εργασιακής ανασφάλειας, ή της αναβολής της μητρότητας λόγω καριέρας. Τα νέα επίσημα στοιχεία δεν αφήνουν πλέον περιθώρια για καθυστερήσεις.

Συναγερμός στην Περιφέρεια: Η «Ψυχρή» Εικόνα της Κεντρικής Μακεδονίας

Η Κεντρική Μακεδονία, μία από τις μεγαλύτερες και πιο παραγωγικές περιφέρειες της χώρας, βρίσκεται αντιμέτωπη με τη δυσμενή αυτή εξέλιξη, με τις επιπτώσεις να είναι ιδιαίτερα ορατές σε επαρχιακές περιοχές όπως η Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας.

Η Πέλλα, ένας τόπος με ισχυρή αγροτική παραγωγή και σημαντικό τουριστικό ενδιαφέρον, βιώνει τη συρρίκνωση του πληθυσμού της. Τα στοιχεία, αν και δεν αναλύονται λεπτομερώς από την ΕΛΣΤΑΤ για κάθε νομό σε αυτή τη φάση, δείχνουν ότι η αποψίλωση που παρατηρείται στην περιφέρεια έχει ως άμεσο αποτέλεσμα:

• Μείωση του ενεργού εργατικού δυναμικού, ιδιαίτερα στον πρωτογενή τομέα.
• «Γήρανση» του πληθυσμού, με λιγότερους νέους να αναλαμβάνουν την αγροτική παραγωγή.
• Πρόβλημα λειτουργίας σχολικών μονάδων στις τοπικές κοινότητες, όπως φάνηκε και στις πρόσφατες ανακοινώσεις του Δήμου Αλμωπίας, όπου καταργούνται σχολεία λόγω έλλειψης παιδιών.

Οι φορείς της Πέλλας οφείλουν να αναλογιστούν ότι η δημογραφική συρρίκνωση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικονομική υστέρηση. Η δημιουργία θετικών κινήτρων για τα νέα ζευγάρια, η ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος και η βελτίωση των υποδομών υγείας και παιδείας στην επαρχία είναι πλέον ζήτημα επιβίωσης για τον νομό. Χαρακτηριστικά, η Ήπειρος αποτελεί ένα παράδειγμα της τραγικής κατάστασης, όπου και πέρυσι (2024) οι θάνατοι ήταν υπερδιπλάσιοι από τις γεννήσεις, εικόνα που απειλεί να γενικευθεί.

Πανελλαδική Καταβύθιση: Γεννήσεις σε Ελεύθερη Πτώση

Η εικόνα σε πανελλαδικό επίπεδο είναι εξίσου αρνητική, επιβεβαιώνοντας ότι το πρόβλημα έχει λάβει επιδημικές διαστάσεις.

Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ:

Οι γεννήσεις του 2024 μειώθηκαν κατά 4,2% σε σχέση με το 2023, επιβεβαιώνοντας τη δραματική τάση. Οι γεννήσεις νεκρών ανήλθαν σε 454, καταγράφοντας αύξηση 5,1%, ενώ ο δείκτης βρεφικής θνησιμότητας αυξήθηκε από 3,5 σε 3,8 ανά 1.000 γεννήσεις ζώντων.

Η Διπλή Κρίση: Μείωση Γάμων και Αύξηση Διαζυγίων

Τα επιμέρους στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ παρουσιάζουν ένα κοινωνικό τοπίο σε ανακατάταξη, με μείωση των γάμων και αύξηση των διαζυγίων, γεγονός που επηρεάζει άμεσα τον ρυθμό δημιουργίας νέων οικογενειών:

• Γάμοι: Πραγματοποιήθηκαν 36.649 γάμοι (μείωση 9,2% σε σχέση με το 2023). Αξίζει να σημειωθεί ότι καταγράφηκαν 101 γάμοι μεταξύ ανδρών και 81 μεταξύ γυναικών.
• Σύμφωνα Συμβίωσης: Ανήλθαν σε 14.486, παρουσιάζοντας μείωση 3,9%.
• Διαζύγια: Ανήλθαν σε 15.532, καταγράφοντας αύξηση 2,8% σε σχέση με το 2023. Η αναλογία διαζυγίων ανά 100 γάμους εκτοξεύτηκε στο 42,4 το 2024, από 37,5 το 2023.

Το γεγονός ότι το 66,4% των διαζυγίων αφορά γάμους με διάρκεια 10 και πλέον έτη υποδηλώνει μία βαθιά κοινωνική ρήξη που επηρεάζει τις ήδη δημιουργημένες οικογένειες, ενώ η μείωση των γάμων αντανακλά την ανασφάλεια και την καθυστέρηση στη δημιουργία νέων.

Το Δημογραφικό ως Διαχρονική Αμέλεια

Η σημερινή κρίση δεν προέκυψε ξαφνικά. Το δημογραφικό αποτελεί μια χρόνια ασθένεια της Ελλάδας, με τις φωνές των ειδικών να ηχούν από τη δεκαετία του ’80. Η σύγκριση των δεικτών είναι αποκαλυπτική:

Από το 2015 και μετά, το φυσικό ισοζύγιο της χώρας παρουσιάζεται σταθερά αρνητικό, οδηγώντας σε έναν αργό αλλά βέβαιο δημογραφικό «θάνατο».

Αν και ο Πρωθυπουργός, κ. Κυριάκος Μητσοτάκης, έδωσε στη φετινή ΔΕΘ μεγαλύτερη έμφαση στο δημογραφικό, ανακοινώνοντας μέτρα ανακούφισης των οικογενειών, αυτά μοιάζουν με «σταγόνα στον ωκεανό» μπροστά στο μέγεθος της πρόκλησης. Η παραδοχή του Πρωθυπουργού ότι το πρόβλημα αφορά όλο τον δυτικό κόσμο και ότι καμία χώρα δεν έχει το «μαγικό κουμπί» για τη λύση, δεν μπορεί να αποτελέσει άλλοθι για την αδράνεια.

Η αντιστροφή της πορείας, ιδιαίτερα σε επαρχιακούς νομούς όπως η Πέλλα που βασίζονται στην ανθρώπινη παρουσία για να παραμείνουν ζωντανοί, απαιτεί συνδυασμένες παρεμβάσεις: από γενναίες οικονομικές ενισχύσεις και φορολογικά κίνητρα μέχρι τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και την αναβάθμιση της ζωής εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.