Σε μια εποχή όπου η ελληνική περιφέρεια αναζητά διαρκώς τους δικούς της κινητήριους μοχλούς ανάπτυξης, ένα από τα σημαντικότερα έργα υποδομής περνά στην τελική ευθεία. Ο λόγος για τον οδικό άξονα Θεσσαλονίκη-Έδεσσα, ένα έργο κομβικής σημασίας για την Κεντρική Μακεδονία, το οποίο αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον συγκοινωνιακό χάρτη της περιοχής. Σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το Τεύχος Πρόσκλησης Υποβολής Προσφορών έχει πλέον εγκριθεί, με τη γνωστοποίηση της ημερομηνίας κατάθεσης να αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, προς το τέλος Οκτωβρίου. Πρόκειται για το οριστικό βήμα που σηματοδοτεί την είσοδο του έργου στην πιο κρίσιμη φάση του διαγωνισμού, με τις κατασκευαστικές εταιρείες να ετοιμάζονται για τη «μάχη» των προσφορών.
Η συγκεκριμένη οδική αρτηρία, που αποτελεί τμήμα της Ευρωπαϊκής Οδού ΕΟ2, συνδέει την πολυπληθή Θεσσαλονίκη με την καρδιά της Πέλλας, μια περιοχή με δυναμική αγροτική παραγωγή, πλούσια ιστορία και μοναδικό φυσικό κάλλος. Ωστόσο, η υφιστάμενη οδός, με τα στενά της τμήματα, τις πολλές στροφές και τους πυκνούς ισόπεδους κόμβους, έχει εδώ και χρόνια μετατραπεί σε πηγή καθυστερήσεων και, το κυριότερο, σε μια επικίνδυνη διαδρομή για χιλιάδες οδηγούς. Η αναβάθμισή της αποτελεί πάγιο αίτημα των τοπικών κοινωνιών, των παραγωγικών φορέων και των κατοίκων που καθημερινά τη διασχίζουν, αναζητώντας έναν ασφαλέστερο και ταχύτερο τρόπο μετακίνησης.
Ένα Υβριδικό Μοντέλο Ανάπτυξης: Το ΣΔΙΤ Ως Λύση
Ο διαγωνισμός για το έργο με τίτλο «Μελέτη, Κατασκευή, Χρηματοδότηση της Αναβάθμισης του οδικού άξονα ΕΟ2 (Μαυροβούνι – Έδεσσα, Παράκαμψη Γιαννιτσών, Παράκαμψη Χαλκηδόνας) και λειτουργία/συντήρηση του τμήματος γέφυρας Αξιού ποταμού – Έδεσσας με Σ.Δ.Ι.Τ.», αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα οδικά έργα που υλοποιούνται με τη μέθοδο της Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (Σ.Δ.Ι.Τ.). Το μοντέλο αυτό, που τα τελευταία χρόνια κερδίζει διαρκώς έδαφος, αποτελεί μια καινοτόμο προσέγγιση για τη χρηματοδότηση και υλοποίηση μεγάλων έργων.
Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά δημόσια έργα που χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από τον κρατικό προϋπολογισμό, το Σ.Δ.Ι.Τ. επιτρέπει στον ιδιωτικό τομέα να αναλάβει την κατασκευή και τη χρηματοδότηση, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα πληρωμές διαθεσιμότητας κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης περιόδου λειτουργίας και συντήρησης του έργου. Ο ιδιωτικός φορέας, δηλαδή, πληρώνεται όχι με την ολοκλήρωση της κατασκευής, αλλά με τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρει στον αυτοκινητόδρομο. Αυτό δημιουργεί ένα ισχυρό κίνητρο για την ταχεία παράδοση και τη διαρκή συντήρηση του έργου, διασφαλίζοντας την ποιότητα και την ασφάλεια για τον τελικό χρήστη.
Η συνολική διάρκεια του έργου έχει οριστεί στα 30 χρόνια (360 μήνες), εκ των οποίων τα πρώτα τέσσερα θα αφιερωθούν στην κατασκευή και αναβάθμιση των υποδομών. Τα υπόλοιπα 26 χρόνια, ο ιδιώτης ανάδοχος θα είναι υπεύθυνος για τη λειτουργία και τη συντήρηση του οδικού άξονα. Το συνολικό κόστος του έργου, μαζί με τον ΦΠΑ, ανέρχεται σε 444,91 εκατ. ευρώ, γεγονός που το καθιστά το δεύτερο μεγαλύτερο οδικό Σ.Δ.Ι.Τ. της χώρας, μετά το Flyover της Θεσσαλονίκης.
Η Μάχη των Μεγάλων Κατασκευαστικών Ομίλων
Τον Δεκέμβριο του 2022, τέσσερις από τους μεγαλύτερους κατασκευαστικούς κολοσσούς της χώρας είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον για το έργο: ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΚΤΩΡ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ-ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, ΙΝΤΡΑΚΑΤ και AVAX. Με την πρόσφατη απόφαση του Υπουργείου, ο διαγωνισμός περνά στην επόμενη φάση με τρία ισχυρά σχήματα να συνεχίζουν τον ανταγωνισμό, καθώς η ΙΝΤΡΑΚΑΤ έμεινε εκτός. Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, με την τεράστια εμπειρία της στα έργα παραχώρησης και τους αυτοκινητόδρομους, η κοινοπραξία ΑΚΤΩΡ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ-ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, δύο ομίλων με ισχυρή παρουσία στον χώρο των υποδομών, και η AVAX, ένας ακόμα παίκτης με εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο μεγάλων έργων, είναι οι τρεις μονομάχοι που θα διεκδικήσουν τη σύμβαση.
Η επιλογή του αναδόχου αναμένεται να πραγματοποιηθεί εντός του 2026, εφόσον δεν υπάρξουν απρόοπτα με τις χρηματοδοτήσεις και τις σχετικές αδειοδοτήσεις. Ο νικητής θα αναλάβει την ευθύνη για ένα σύνθετο έργο που περιλαμβάνει:
- Την εκπόνηση όλων των μελετών και τον οριστικό σχεδιασμό του έργου, λαμβάνοντας υπόψη τις υπάρχουσες μελέτες και τις περιβαλλοντικές προϋποθέσεις.
- Την κατασκευή του συνόλου των εργασιών, καθώς και τη συντήρηση των τοπικών οδών που θα ενταχθούν στον σχεδιασμό.
- Τη χρηματοδότηση του έργου.
- Τη συντήρηση και λειτουργία ολόκληρου του οδικού τμήματος από τη γέφυρα του Αξιού μέχρι την Έδεσσα για όλη τη διάρκεια της σύμπραξης.
Μια «Βεντάλια» Έργων Που Αλλάζει τον Χάρτη της Περιοχής
Ο οδικός άξονας Θεσσαλονίκη-Έδεσσα αποτελείται από επιμέρους τμήματα που θα βελτιωθούν ή θα κατασκευαστούν εξ ολοκλήρου:
- Παράκαμψη Χαλκηδόνας (6,34 χλμ.): Μια νέα χάραξη που θα παρακάμπτει τον οικισμό, ανακουφίζοντας τον από την κίνηση των διερχόμενων οχημάτων και βελτιώνοντας την ασφάλεια. Η κατασκευή της θα επιταχύνει σημαντικά τη ροή της κυκλοφορίας προς το εσωτερικό του νομού Πέλλας.
- Παράκαμψη Γιαννιτσών: Πρόκειται για ένα από τα πιο πολύπλοκα κομμάτια του έργου. Θα περιλαμβάνει την κατασκευή παράπλευρων οδών μήκους άνω των 14 χλμ., 14 γεφυρών, 2 ανισόπεδων κόμβων και δεκάδων ισόπεδων κόμβων και διαβάσεων. Η παράκαμψη θα λύσει οριστικά το πρόβλημα του κυκλοφοριακού φόρτου στην πρωτεύουσα του δήμου Πέλλας, επιτρέποντας στους διερχόμενους να κινούνται ανεμπόδιστα και με ταχύτητα.
- Τμήμα Μαυροβούνι – Έδεσσα: Η νέα χάραξη θα αντικαταστήσει την υφιστάμενη, με στόχο να παρέχει έναν σύγχρονο και ασφαλή δρόμο, με παράπλευρες οδούς για τις τοπικές μετακινήσεις. Η περιοχή, με το δύσκολο ανάγλυφο, απαιτεί προσεκτική μελέτη και κατασκευή, αλλά το αποτέλεσμα θα είναι ένα έργο που θα απογειώσει την προσβασιμότητα στην «πόλη των νερών».
Οικονομικό Αποτύπωμα και Προοπτικές Ανάπτυξης
Η ολοκλήρωση του οδικού άξονα Θεσσαλονίκη-Έδεσσα δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο, αλλά μια στρατηγική επένδυση για την οικονομία και την κοινωνία της περιοχής. Η σύνδεση της Θεσσαλονίκης με το αγροτικό κέντρο της Πέλλας θα διευκολύνει δραστικά τη μεταφορά των αγροτικών προϊόντων, όπως τα περίφημα ροδάκινα, κεράσια και νεκταρίνια, προς τα λιμάνια και τις αγορές της χώρας. Μειώνοντας τον χρόνο και το κόστος μεταφοράς, το έργο θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των τοπικών παραγωγών, ανοίγοντας νέους ορίζοντες για τις εξαγωγές τους.
Παράλληλα, ο δρόμος θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την τουριστική ανάπτυξη. Η γοητευτική Έδεσσα, με τους μοναδικούς καταρράκτες και την πλούσια φύση, καθώς και η Αρχαία Πέλλα, η γενέτειρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, θα γίνουν ακόμα πιο εύκολα προσβάσιμες για τους τουρίστες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Η σύνδεση αυτή αναμένεται να αυξήσει τις επισκέψεις, τονώνοντας την τοπική οικονομία και δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας.
Ενώ ο διαγωνισμός βρίσκεται στην τελική φάση του, η προοπτική του έργου εμπνέει αισιοδοξία. Η Θεσσαλονίκη-Έδεσσα εντάσσεται σε ένα συνολικότερο σχέδιο της ελληνικής πολιτείας για την αναβάθμιση των οδικών υποδομών της χώρας, με άλλα παρόμοια έργα Σ.Δ.Ι.Τ., όπως το Flyover της Θεσσαλονίκης και ο ΒΟΑΚ στην Κρήτη, να βρίσκονται ήδη σε φάση υλοποίησης. Με τον τρόπο αυτό, η Ελλάδα επενδύει στο μέλλον, χτίζοντας δρόμους που φέρνουν πιο κοντά τους ανθρώπους και τις τοπικές κοινωνίες, ανοίγοντας νέες λεωφόρους ανάπτυξης.
